De arbeidsmarkt staat aan de vooravond van een structurele verandering. Per 1 januari 2027 treedt de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) in werking. De Wtta heeft als doel de arbeidsmarkt transparanter en veiliger te maken, en doet dit door o.a. een toelatingsstelsel te introduceren voor partijen die arbeidskrachten uit- of doorlenen. Daarmee wil de wetgever malafide constructies tegengaan en kwetsbare groepen beter beschermen. Over de wet is inmiddels veel geschreven: tijdlijnen, infographics en toelichtingen zijn ruimschoots beschikbaar. Wat in die informatie vaak onderbelicht blijft, is hoe de rol van de intermediair verandert en welke gevolgen dat heeft voor de gehele inhuurketen.

Meer verantwoordelijkheden voor opdrachtgevers

Voor opdrachtgevers verandert de Wtta meer dan op het eerste gezicht lijkt. Uiteraard wordt het verboden om zaken te doen met partijen zonder geldige toelating. Dat lijkt overzichtelijk, maar de administratieve verplichting die hieruit voortvloeit is aanzienlijk. Organisaties moeten immers niet alleen vooraf controleren met wie zij samenwerken, maar ook gedurende de hele contractperiode kunnen aantonen dat deze controle actief en actueel plaatsvindt. De verantwoordelijkheid verschuift daarmee nadrukkelijk richting de inlener. Een opdrachtgever die (zelfs onbewust) personeel inleent via een niet-toegelaten partij kan rekenen op directe handhaving.

Dit betekent dat processen rondom on-boarding, contractmanagement en leveranciersbeheer hernieuwd moeten worden ingericht. Daarbij speelt ketentransparantie een steeds grotere rol. Wie is de feitelijke leverancier? Wordt er doorgeleend via andere partijen? En wat gebeurt er wanneer een schakel in de keten zijn toelating verliest?

Voor veel organisaties is dat inzicht niet eenvoudig te organiseren. Bestaande systemen zijn vaak niet ingericht op het volgen en borgen van doorleenconstructies. Intermediairs zijn daar doorgaans al op ingericht: zij werken dagelijks met meerdere leveranciers, beheren uitgebreide dossiers en controleren doorlopend gegevens en contracten. Met de komst van de Wtta wordt dat werk intensiever en formeler vastgelegd. Daarmee krijgt de intermediair een zichtbare rol in het borgen van transparantie en continuïteit binnen de keten; niet alleen voor zichzelf als doorlener, maar óók voor en namens diens opdrachtgevers.


Meer verplichtingen voor leveranciers

Ook voor leveranciers van arbeidskrachten verandert er veel. Het verkrijgen van een toelating brengt aanzienlijke eisen met zich mee: een aanvraagprocedure, kwaliteitseisen, een VOG voor rechtspersonen, en een waarborgsom die kan oplopen tot €100.000. Niet iedere organisatie zal deze verplichtingen eenvoudig kunnen dragen. Met name kleinere leveranciers of organisaties met minder volwassen administratieve processen zullen moeten investeren in hun interne organisatie. De verwachting is daarom dat de markt zal consolideren. Sommige partijen zullen stoppen of samengaan, terwijl andere versneld investeren in certificeringen, interne controles en IT-systemen om aan de nieuwe eisen te kunnen voldoen.

In de praktijk zien we daarnaast dat leveranciers hun dienstverlening in toenemende mate als consultancy positioneren. Die beweging is niet nieuw en speelt al langer in het kader van de Waadi. In sommige gevallen lijkt dit echter een voorzichtige eerste stap om een dienstverlening buiten het toepassingsbereik van de Wtta te plaatsen. Dat betekent overigens niet dat een dienstverlening per definitie geen consultancy kan zijn. Wanneer een leverancier daadwerkelijk zelfstandig advies levert of een resultaatverplichting heeft, en zelf verantwoordelijk is voor de uitvoering, dan kan er ‘gewoon’ sprake zijn van consultancy. Wanneer werkzaamheden echter plaatsvinden onder leiding en toezicht van de opdrachtgever, is sprake van het ter beschikking stellen van arbeidskrachten. De gekozen benaming of contractuele vormgeving is daarbij dus niet doorslaggevend; bepalend is hoe de samenwerking feitelijk is ingericht. Juist daarom wordt het voor leveranciers belangrijk om hun processen en verantwoordelijkheden helder en aantoonbaar te organiseren, en voor intermediairs om het correct te beoordelen.


Een nieuwe uitdaging voor de markt

Met de komst van de Wtta verschuift aldus de rol van de intermediair. Naast het verbinden van vraag en aanbod ontstaat een grotere rol in ketenregie en kwaliteitsborging. Intermediairs hebben doorgaans continu zicht op de leveranciers met wie zij werken en op hun toelatingsstatus.

Daarnaast functioneren intermediairs steeds vaker als kwaliteitsfilter binnen de keten. Certificeringen, audits, inhuurvoorwaarden en geïntegreerde IT-systemen maken het mogelijk om risico’s vroegtijdig te signaleren en processen aantoonbaar compliant te houden. Voor intermediairs betekent dit óók dat zij vaker zullen moeten beoordelen of de feitelijke uitvoering van dienstverlening overeenkomt met de contractuele kwalificatie. Transparantie en actieve controle binnen de keten worden daarmee belangrijker dan ooit.

In een volgend artikel gaan we daarom nader in op dit onderscheid: wanneer is sprake van echte consultancy, en wanneer van het ter beschikking stellen van arbeidskrachten, en waarom het verschil hierin belangrijk is.